Month: Wrzesień 2012

Główna / 2012 / Wrzesień

Sonata Właściwie-Nie-Kreutzerowska

Sonata nr 9 op. 47,  znana lepiej jako Sonata Kreutzerowska jest jednym z najszerzej znanych i najczęściej wykonywanych utworów skrzypcowych Ludwika van Beethovena. Pełna emocji i gwałtownych zmian nastroju muzyka stała się inspiracją dla wielu innych dzieł, w tym słynnej noweli Lwa Tołstoja (które z kolei stało się inspiracją dla kolejnych artystów).

Określenie “kreutzerowska” pochodzi od nazwiska Rudolphe’a Kreutzera, wybitnego francuskiego skrzypka i pedagoga, uważanego w tamtych czasach za największego wirtuoza skrzypiec, któremu Beethoven dedykował sonatę. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że panowie właściwie się nie znali, Kreutzer twórczości Beethovena nie poważał, a samą sonatę uznał za “kompletnie niezrozumiałą i nienadającą się do grania” i nigdy jej nie wykonał. Być może zresztą poczuł się dotknięty faktem, że była to dedykacja “z drugiej ręki”, a utwór miał już swoją premierę w wykonaniu innego wirtuoza.

Pierwotny tytuł utworu brzmiał bowiem: Sonata mulattica composta per il mulatto Bridgetower, gran pazzo e compositore mulattico. Kim był ten tajemniczy, zapomniany przez historię pierwszy wykonawca sonaty, George Bridgetower?

Wiele w jego postaci było rzeczy niezwykłych, począwszy od daty urodzenia – urodził się 29 lutego 1778 roku w Białej (obecnie część Bielska-Białej),  jako syn byłego niewolnika, czarnoskórego uciekiniera z Barbadosu, awanturnika i poligloty, który podawał się także za afrykańskiego księcia – oraz polskiej służącej. Oboje byli na służbie u księcia Esterhazy’ego, który był mecenasem Haydna. Słynny kompozytor zachwycił się grą wybitnie uzdolnionego chłopca i swoją protekcją umożliwił mu debiut w Paryżu, w wieku zaledwie 10 lat, sensacyjnie przyjęty przez publiczność. Następne jego koncerty w Anglii przyciągnęły uwagę angielskiego następcy tronu, późniejszego króla Jerzego IV, który zatrudnił utalentowanego chłopca, co pozwoliło mu na dalszą naukę i rozwój kariery.

W czasie podróży po Europie w 1803 roku Bridgetower odwiedził Wiedeń, gdzie miał okazję poznać Ludvika van Beethovena i wystąpić z nim. Kompozytor zachwycił się jego wirtuozowską, pełną emocji i pasji grą, nazywając go “szalonym geniuszem”. Ta znajomość po części zainspirowała Beethovena, który zaproponował Bridgetowerowi wspólne premierowe wykonanie powstającej właśnie dziewiątej sonaty skrzypcowej. 

Koncert zaplanowano o nietypowej godzinie – ósmej rano. Mimo wczesnej pory sala była pełna, a wśród publiczności znalazło się wiele wybitnych postaci. Beethoven, który kończył manuskrypt w ostatniej chwili wstał w środku nocy, żeby przygotować kopię nut partii skrzypcowej, co udało mu się tylko częściowo. Na żadną próbę nie wystarczyło już czasu, więc Bridgetower grał a vista, w środkowej części zmuszony do czytania nut Beethovena przez ramię, nie mając własnej kopii. Mimo tych niedogodności sonatę przyjęto entuzjastycznie. Wkrótce potem, gdy muzycy świętowali sukces, Bridgtower obraźliwie wyraził się o kobiecie, w której podkochiwał się Beethoven. Ten, będąc człowiekiem porywczym, zażądał zwrotu nut sonaty i wycofał swoją dedykację. Bridgetower próbował załagodzić konflikt, jednak bez powodzenia i kilka dni później wyjechał z powrotem do Anglii. Spędził tam większość życia koncertując i ucząc. Incydent z Beethovenem odebrał jednak rozmach jego karierze, która nigdy nie nabrała już wcześniejszego blasku, a ostatnie lata przeżył wręcz w ubóstwie. Do końca życia nie mógł odżałować, że słynne dzieło nieżyjącego już wtedy Beethovena powinno unieśmiertelnić jego, a nie Kreutzera nazwisko. A morał z tej historii jest taki, że brak szacunku dla kobiet może kosztować wieczną sławę…

Tak brzmi Sonata Mulattica w znakomitym wykonaniu Arthura Grumiaux i Clary Haskill:

http://youtu.be/P0_6w_H3eDA

Aria na strunie G – zespół smyczkowy

Zanim uruchomisz film, zamknij – drogi gościu – oczy i słuchając odpowiedz sobie na pytanie:

  • Z ilu instrumentów składa się zespół skrzypków, który wykonuje arię?

 

 

Wibracja

Wibracja jest wyjątkowo ładną techniką skrzypcową. Przeznaczona jest dla bardziej zaawansowanych uczniów, którzy potrafią prawidłowo intonować dźwięki (grać czysto).

przygotowanie do wibracji

 wibracja trzecim palcem

 

wibracja trzecim palcem zwolniona

 

wibracja drugim palcem

 

Wibracja drugim palcem zwolniona

 

Wibracja pierwszym palcem

 

Wibracja pierwszym palcem zwolniona